Bài 16. Hydrocarbon không noHóa học 11 · Kết nối tri thức với cuộc sống

Ghi nhớ trọng tâm

• Alkene là hydrocarbon mạch hở có một liên kết đôi C=C, công thức chung CnH2n (n ≥ 2); alkyne là hydrocarbon mạch hở có một liên kết ba C≡C, công thức chung CnH2n−2 (n ≥ 2).
• Gọi tên: vị trí nhánh + tên nhánh + tên mạch chính + vị trí liên kết bội + ene (hoặc yne); mạch chính chứa liên kết bội, đánh số từ đầu gần liên kết bội hơn, như but-1-ene, but-2-yne.
• Alkene có đồng phân hình học cis – trans khi mỗi carbon của liên kết đôi gắn với hai nhóm khác nhau, như cis-but-2-ene và trans-but-2-ene.
• Phản ứng cộng H₂ (xúc tác Ni), halogen, HX, H₂O. Quy tắc Markovnikov: khi cộng HX vào alkene bất đối, H gắn vào carbon mang nhiều H hơn, như CH₂=CH−CH₃ + HBr → CH₃−CHBr−CH₃ (sản phẩm chính).
• Alkene, alkyne làm mất màu nước bromine và dung dịch KMnO₄; alkene trùng hợp tạo polymer như polyethylene. Alkyne có liên kết ba ở đầu mạch tạo kết tủa vàng với dung dịch AgNO₃ trong NH₃.
• Acetylene điều chế từ calcium carbide: CaC₂ + 2H₂O → C₂H₂ + Ca(OH)₂; ethylene dùng sản xuất PE, ethanol và kích thích quả mau chín.