Bài 3. Thực hành tính sai số trong phép đo. Ghi kết quả đoVật lí 10 · Kết nối tri thức với cuộc sống

Ghi nhớ trọng tâm

• Phép đo trực tiếp đọc ngay kết quả trên dụng cụ; phép đo gián tiếp tính đại lượng qua công thức từ các đại lượng đo trực tiếp (như v = s/t).
• Sai số hệ thống do dụng cụ hoặc cách đo, có quy luật, khắc phục bằng hiệu chỉnh (chỉnh số 0...). Sai số ngẫu nhiên do yếu tố khó kiểm soát, giảm bằng đo nhiều lần rồi lấy trung bình.
• Đo n lần: giá trị trung bình Ā = (A₁ + ... + Aₙ)/n; sai số mỗi lần ΔAᵢ = |Ā − Aᵢ|; sai số tuyệt đối ΔA = ΔĀ + ΔA_dc, với ΔĀ là trung bình các ΔAᵢ và ΔA_dc là sai số dụng cụ.
• Sai số tương đối δA = (ΔA/Ā)·100%. Ghi kết quả A = Ā ± ΔA, trong đó Ā làm tròn đến cùng hàng thập phân với ΔA.
• Đại lượng gián tiếp: tổng hoặc hiệu thì cộng các sai số tuyệt đối; tích hoặc thương thì cộng các sai số tương đối; có lũy thừa thì nhân sai số tương đối với số mũ.