Tập một · Tập 1
Bài 4. Tiếng cười trào phúng trong thơNgữ văn 8 · Kết nối tri thức với cuộc sống
Ghi nhớ trọng tâm
- Thơ trào phúng dùng tiếng cười để phê phán cái xấu, cái lố bịch trong xã hội. Muốn hiểu bài thơ phải trả lời được: cười ai, cười điều gì, và nhà thơ đứng ở thái độ nào.
- Các thủ pháp tạo tiếng cười hay gặp: phóng đại, đối lập giữa vẻ ngoài và thực chất, chơi chữ, kết thúc bất ngờ lật ngược ý trước đó.
- Giọng điệu trào phúng đi từ hài hước nhẹ nhàng, qua mỉa mai châm biếm, tới đả kích gay gắt; nhận ra giọng điệu là nhận ra mức độ phê phán của tác giả.
- Từ Hán Việt thường mang sắc thái trang trọng, cổ kính; cùng một nghĩa nhưng chọn từ thuần Việt hay Hán Việt sẽ đổi sắc thái, nên cần chọn từ hợp với đối tượng và hoàn cảnh.
Lỗi hay gặp
- Chỉ nói bài thơ buồn cười, kể lại cảnh trong thơ, mà không chỉ ra đối tượng bị phê phán và thủ pháp tạo nên tiếng cười.
- Đọc lướt câu kết, bỏ qua sự bất ngờ ở cuối bài, trong khi đó thường là chỗ tiếng cười trào phúng bật ra mạnh nhất.
- Dùng từ Hán Việt để câu văn có vẻ sang mà không đúng nghĩa hoặc lạc sắc thái, như dùng từ trang trọng cho chuyện đùa vui thường ngày.
Cách học bài này
Lập cho mỗi bài thơ một phiếu bốn dòng: đối tượng bị cười – chi tiết gây cười – thủ pháp – thái độ của tác giả. Khi phân tích, dẫn đúng chữ trong bài và chỉ ra chữ ấy tạo tiếng cười bằng cách nào.
Luyện thêm 10 câu, chấm ngay:
Thơ trào phúngPhân tích một tác phẩm văn học (bài thơ, truyện)Văn bản đọc
- Văn bản 1: Lễ xướng danh khoa Đinh Dậu (Trần Tế Xương)
- Văn bản 2: Lai Tân (Hồ Chí Minh)
- Đọc kết nối chủ điểm: Một số giọng điệu của tiếng cười trong thơ trào phúng (Trần Thị Hoa Lê)
- Thực hành đọc: Vịnh cây vông (Nguyễn Công Trứ)
Thực hành và kĩ năng
- Thực hành tiếng Việt: Nghĩa của một số từ, thành ngữ Hán Việt · trang 84
- Thực hành tiếng Việt: Sắc thái nghĩa của từ ngữ và việc lựa chọn từ ngữ · trang 86
- Viết: Phân tích một tác phẩm văn học (thơ trào phúng)
- Nói và nghe: Trình bày ý kiến về một vấn đề xã hội (ý nghĩa của tiếng cười trong đời sống)
- Củng cố, mở rộng · trang 97
Gia sư AI theo bài này
Gõ đề bài, gửi ảnh chụp đề, bấm micro để nói, hoặc thử một câu mẫu:
Phần ghi nhớ, lỗi hay gặp và cách học do THAYTRO tự biên soạn. Đề bài nguyên văn nằm trong sách của em; web không đăng nội dung sách giáo khoa. Số trang có thể lệch đôi chút giữa các lần in, em cứ chụp đúng đề trong sách mình đang dùng.